• Opis
  • 4.
Stanisław I. Witkiewicz
1885 Warszawa - 1939 Jeziory na Polesiu
Portret kobiety, 1923

pastel, papier brązowy, 58,8 × 49,5 cm
sygn. i dat. p. g.: Ignacy Witkiewicz/T.B +A [w kółku]/1923

Pochodzenie:
Kolekcja prywatna, Polska.

Do obrazu dołączona ekspertyza dr Anny Żakiewicz

„Do najczęściej wybieranych typów portretów były wizerunki oznaczone literą B — określone przez artystę jako „rodzaj charakterystyczny, bez cienia karykatury [m] z pewnym podcięciem cech charakterystycznych, co nie wyklucza ładności' w portretach kobiecych. Stosunek do modela obiektywny." Był to więc wizerunek realistyczny, w pełni zgodny nie tylko z wyglądem osoby portretowanej, ale też z oczekiwaniami i gustem ówczesnego klienta wywodzącego się przeważnie z zamożnego mieszczaństwa. Niekiedy w trakcie seansu portretowego Witkacy zmieniał zdanie w kwestii konwencji wizerunku i wykonywał „mieszanki" typów; do pierwotnie uzgodnionego dodawał inny — w przypadku portretu kobiety z 1923 r. był to typ A — „rodzaj stosunkowo najbardziej 'wylizany'. Odpowiedni raczej dla twarzy kobiecych, niż męskich. Wykonanie 'gładkie', z pewnym zatraceniem charakteru na korzyść upiększenia, względnie zaakcentowania 'ładności'. Istotnie —twarz, szyja i dekolt kobiety są wyjątkowo starannie opracowane, nie należy jednak zapominać, że według Cennika Firmy portrety typu A były o 100 zł droższe od wizerunków typu B, które też kosztowały niemało — 250 zł, co stanowiło wówczas równowartość przyzwoitej miesięcznej pensji. Artysta zaś był wówczas pod presją finansową, jako że 30 kwietnia 1923 r. ożenił się z Jadwigą Unrugówną, która wraz z matką Witkacego, Marią Witkiewiczową pozostawała na jego utrzymaniu. Nic więc dziwnego, że był zaineresowany podniesieniem ceny swojej usługi. (…) Portret kobiety wykonany w 1923 r. jest więc niezwykle interesującym przykładem twórczości artysty w przełomowym dlań okresie jego życia — roku jego małżeństwa, rok przed definitywnym zakończeniem uprawiania malarstwa olejnego oraz dwa lata przed oficjalnym rozpoczęciem działalności Firmy Portretowej, której założenia miał już wówczas w pełni sformułowane”.
(fragment z ekspertyzy dr Anny Żakiewicz z dnia 11.06.2019 r.)

Estymacja: 120 000 - 140 000 zł
Cena wywoławcza: 95 000 zł
Stanisław I. Witkiewicz
1885 Warszawa - 1939 Jeziory na Polesiu
WITKIEWICZ Stanisław Ignacy zw. Witkacy, syn Stanisława
Syn Stanisława - malarza, krytyka i pisarza. Pseudonim artystyczny - Witkacy. Znany bardziej ze swoich dokonań na polu literatury i dramatu. wychowanek carskiego Korpusu Paziów w Petersburgu. Oficer gwardii carskiej w I wojnie światowej. W 1914 roku odbył długą podróż, ekspedycję naukową do Australii wraz z Bronisławem Malinowskim. Wychowany w aurze modernizmu w Krakowie i Zakopanem. Teoretyk sztuki, formista, współpracownik "Zwrotnicy", twórca teorii "Czystej Formy" - "....wartość dzieła sztuki nie zależy od uczuć życiowych w nim zawartych ani od doskonałości odtworzenia przedmiotów, a jedynie polega na jednolitości konstrukcji czystych elementów formalnych" Uważał, że twórczość artystyczna jest sposobem wyrażenia "Uczucia metafizycznego". Do połowy lat 20. tworzy malarskie fantazje, które dziś można określić jako pośrednie między modernizmem a surrealizmem. Od tego też czasu uprawia głównie twórczość literacką, która przyniosła mu z czasem światową sławę.
Tworzył prace malarskie w pracowni portretowej, gdzie obowiązywał cennik i wzory do zamówienia kolejnych "odejść" od realizmu portretowanej osoby na rzecz jej artystycznej wizji ekspresjonistycznej. Twórczość portretowa Witkacego była przez długi czas odbierana jako ekstrawagancja artystyczna i osobliwość. Weryfikację i potwierdzenie geniuszu artysty przyniosły następne lata. W 1983 roku wielki sukces w Paryżu miała jego wystawa w Centre Georges Pompidou. Artysta zginął tragicznie w 1939 roku. Popełnił samobójstwo w obliczu sowieckiego najazdu na Polskę, który potraktował jako koniec cywilizacji.